Scheherazade

Sjeherazade is de verteller van de Midden-Oosterse volksbundel Duizend-en-een-nacht. De fantasievolle verhalen die ze vertelt aan haar man, de vrouwonvriendelijke sjah Sjahriaar, leiden hem af van zijn gebruikelijke gewoonte om elke vrouw met wie hij trouwt te vermoorden na de huwelijksnacht. In 1887 bedacht Rimsky-Korsakov een werk dat losjes gebaseerd was op Sjeherazade’s verhalen. Hij wilde “een oosters verhaal met talrijke en gevarieerde sprookjeswonderen” creëren. Het resultaat, de vierdelige suite Sjeherazade, is briljant levendig qua verbeeldingskracht en orkestratie. In het openingsdeel, ‘De Zee en Sinbads Schip’, horen we eerst het verpletterende blazersmotief, geassocieerd met de brutale Sultan, en dan het kronkelende motief op onbegeleide viool van Sjeherazade. Heftige golven van orkestgeluid roepen een rusteloze oceaan op, met een authentieke levendigheid die samenhangt met Rimsky-Korsakovs vroegere carrière bij de Russische marine. ‘Het verhaal van Prins Kalender’ heeft complexe solo’s voor klarinet en fagot, met dreunende begeleidingen. In ‘De jonge prins en de prinses’ suggereert de verleidelijke melodie dat er liefde in de lucht hangt, terwijl in het slot een enorm schipbreuk wordt afgebeeld. De onbegeleide viool van Sjeherazade heeft het laatste woord. Ze is een poëtische, indringend mysterieuze en eloquente overlevende van de grimmige gewelddadige neigingen van haar man.