Fantasia on a Theme by Thomas Tallis

De eerste uitvoering van zijn Fantasia on a Theme by Thomas Tallis van Vaughan Williams werd door de componist gedirigeerd in de kathedraal van Gloucester tijdens het Three Choirs’ Festival in 1910. Het werk duurt slechts een kwartier, maar heeft niettemin de allure en muzikale kracht van een meesterwerk. Het is geschreven voor strijkorkest en houdt rekening met de grote ruimte en resonerende akoestiek van een kathedraal. Op de voorgrond staat een strijkkwartet dat wordt ondersteund door het centrale strijkersensemble plus nog een kleinere groep in de verre achtergrond. Het donkere, expressieve thema komt uit een werk van de 16e-eeuwse Engelse componist Thomas Tallis. Vaughan Williams ontdekte het toen hij de in 1906 uitgebrachte bundel The English Hymnal samenstelde. Na een korte introductie wordt het thema door de cello's geïntroduceerd, om vervolgens te worden opgepikt door het volledige strijkersensemble. Daarna volgt een serie van 'fantasia'-passages, waarbij telkens een fragment uit de melodie of harmonie om improvisatorische wijze wordt uitgewerkt. Het is een proces dat een strakke structuur combineert met een gevoel van expressieve vrijheid. Uiteindelijk komt het thema volledig terug, gespeeld door de eerste viool uit het kwartet en ondersteund door de altviool. Ze maken de weg vrij voor de rijke ruimtelijkheid die heerst in de slotmaten.