LANDSCAPES, KNIVES & GLUE – Radiohead's Kid A Recycled

De intelligente rock van Radiohead biedt inspiratie aan vele muzikanten, van pianist Christopher O’Riley tot jazzlegende Brad Mehldau. Op LANDSCAPES, KNIVES & GLUE – Radiohead’s Kid A Recycled richt het moderne strijkkwartet Wooden Elephant de aandacht op Kid A, Radioheads album uit 2000, nadat het ensemble al onder meer Lemonade van Beyoncé en Homogenic van Björk verkende. Het is een buitengewoon vindingrijke interpretatie, een muzikale krachttoer waarin de vijf spelers van Wooden Elephant naar alledaagse objecten, kinderspeelgoed en verfijnde instrumentale technieken grijpen om Radioheads complexe mix van synthesizers, elektrische gitaren, digitale effecten en uiteraard de vocalen van leadzanger Thom Yorke te reproduceren. “Op Kid A zijn er bepaalde geluiden die we wilden creëren”, vertelt arrangeur en violist Ian Anderson van Wooden Elephant aan Apple Music. “Maar we wisten niet hoe. We waren constant op zoek naar iets waarmee we dat geluid konden maken. Het werd een manier van leven. Uiteindelijk keek ik naar elk object met de gedachte: ‘Kan ik dat gebruiken?’” Naast viool, altviool, cello en bas benutten de leden van Wooden Elephant – die uit Ierland, Schotland, Bulgarije, Noorwegen en IJsland komen – een mondharp, flexatone, roltong, wijnglas, melkopschuimer, speelgoed handbellen, de ketting van de wastafelstop, boormachine… ga zo maar door. Elk voorwerp is gebruikt om een aspect van Radioheads klankwereld te reproduceren. “Als klassieke muzikanten spelen we normaal gesproken nooit dit repertoire, maar we vinden dat het behoort tot de beste muziek die ooit is geschreven”, zegt violist Aoife Ní Bhriain. “We moesten het op een interessante manier spelen, zodat het publiek ons wil horen, in plaats van het origineel”, voegt Anderson toe. Hieronder leiden ze ons langs alle hypnotiserende werken van het fascinerende album. Everything in Its Right Place Ian Anderson: “In het begin zijn er clusters die ruimte geven aan de drie akkoorden van de basriff op deze track. We wilden het vanaf het begin presenteren als een modern klassiek werk, en niet als een gewone coverversie. En trouwens, veel geluiden in de pop en alternative rock zijn ontstaan uit die hedendaagse klassieke technieken.” Aoife Ní Bhriain: “Deze track is tamelijk trouw aan het origineel, maar we behandelden het als een introductie van het hele album. We wilden het niet beladen met allerlei gekke instrumenten.” Kid A Anderson: “We hebben wat gerommeld met de structuur van deze song. We namen verschillende secties over, herhaalden een aantal daarvan en veranderden de volgorde. Deze track gebruikt ook een techniek die we hebben gestolen van de 17e-eeuwse componist Heinrich Biber. Als je een stuk papier tussen de snaren van een bas stopt en er vervolgens met je stok op slaat, dan klinkt het als een drum.” The National Anthem Anderson: “We verkennen hier een ander soort vervorming en gebruiken daarbij kettingen van wastafelstoppen. Er zijn jazzdrummers die de kettingen op bekken gebruiken om zo een zoemend effect te creëren, dus wij pasten dat idee toe op onze instrumenten. Een van de grootste uitdagingen voor ons is dat in het origineel de muziek aldoor aanzwelt. Je denkt dat het de piek heeft bereikt, maar het zwelt dan verder aan. Voor onze versie kregen we allemaal een roltong en tijdens de climax, wanneer we zo luid spelen als we maar kunnen, blazen we tegelijkertijd op onze roltong!” How to Disappear Completely Ní Bhriain: “Ik speel dit in Bes op een wijnglas gedurende twee minuten. Vervolgens zweeft een lieflijke, golvende beweging het stuk in. Daarna speel ik met een melkopschuimer waar keukenpapier om is gewikkeld. Ik moet het papier een beetje nat maken en het daarna laten drogen, zodat het een beetje hard wordt. Het schept een geweldig geluid.” Anderson: “We gebruiken in het begin vaak wat we onze ‘zeemeeuwentechniek’ noemen. We spelen hoog op de snaren lange, snelle glissando’s. Het is een van de technieken die we het meest gebruiken.” Treefingers Anderson: “Dit is de track waar ik het trotst op ben en het is zeker een van mijn favorieten. Het geluid van het origineel is heel ambient, bijna als een synthesizergeluid. Om dat te reproduceren gebruiken we e-bows, dat zijn apparaten die een langgerekt geluid op de gitaar produceren door elektromagnetische velden te genereren die de stalen snaren stimuleren.” Optimistic Anderson: “Deze track is een van de eenvoudigere transcripties en we passen hier voor eerste keer een mallet voor een pauk toe op de bas. Dat wekt een heel percussief effect op. Het is een andere manier om een drumeffect op strijkinstrumenten te creëren. In het middendeel gebruik ik staaldraad rondom mijn stok. Zodra ik het op een snaar druk, ontstaan er klaterende boventonen.” In Limbo Anderson: “We maakten van speelgoedbogen strijkstokken in de vorm van kledinghangers. We overwogen om echte te kopen, maar ze kosten duizenden pond per stuk. Nu kost het ons 25 pond per stuk om ze zelf te maken. In het middendeel verandert de groove. Tijdens het repeteren en maken van de track was onze bassist Nikolai geobsedeerd door een moment in de song ‘400 Years’ van Bob Marley en begon hij uit het niets een geweldige riff te spelen. Dus besloten we het in de song op te nemen.” Idioteque Anderson: “Een van de problemen bij het omzetten van popmuziek naar klassieke instrumenten, is dat na het verwijderen van de vocalen en de tekst er vaak geen interessante melodielijn overblijft. Ons probleem was de vraag hoe we het weer interessant konden maken. Dus Aiofe haalt op ‘Idioteque’ de melkopschuimer weer tevoorschijn, ditmaal met elastiekjes aan het uiteinde gebonden. Dat schept een gejaagd, onrustig geluid. Tegen het einde pak ik een boormachine op met kabelbinders aan het uiteinde, en druk ik het tegen de snaren om zo akkoorden te spelen.” Morning Bell Anderson: “Dit was een van de tracks waarop we onszelf de meeste vrijheid gaven. Op het album van Radiohead bevat het einde van ‘Idioteque’ de grootste climax en we wilden dat alles daarna een coda zou zijn. Om uit twee tracks een coda te creëren, hebben we ‘Morning Bell’ langzamer gemaakt. Het verkreeg daardoor een dreigende, duistere sfeer.” Motion Picture Soundtrack Ní Bhriain: “‘Motion Picture Soundtrack’ is alsof de zon opkomt na een duistere dag vol donder en bliksem. In het begin gebruiken we onze valse mondharmonica’s – die allemaal stukken papier erop hebben waarmee we proberen ze te stemmen – maar er zit veel imperfectie in de manier waarop we ze bespelen.” Anderson: “De originele track bevat een pedaalorgel en je hoort de innerlijke werking daarvan. Het is duidelijk niet in perfecte staat, maar de imperfecties maken het voor mij nog mooier. Vlak voor het einde pakt violist Hulda Jónsdóttir haar stok en drukt ze die tegen de achterkant van haar viool, wat voor een geluid zorgt dat klinkt als een krakend schip. Het einde van ‘Motion Picture Soundtrack’ bevat allemaal harpen, dus we hebben dat geluid overgezet op een muziekdoos. Het is net speelgoed. Ik vind het zo prachtig.”