Hindemith: Nusch-Nuschi Tänze, Sancta Susanna, Op. 21 & Symphony "Mathis der Maler"

Vlak voor de pandemie uitbrak begon Marin Alsop aan een nieuw hoofdstuk in haar carrière: ze werd chef-dirigent van het ORF Radio Symfonie Orkest Wenen. Na eerder werkzaam te zijn geweest bij de symfonieorkesten van Bournemouth, Baltimore en São Paulo, merkte ze dat het er bij haar nieuwe gezelschap anders aan toeging. “Dit orkest stelt zich, verrassend genoeg, niet tevreden met het standaardrepertoire”, vertelt ze aan Apple Music. “Het is wars van tradities en veel ambitieuzer. Dit is, denk ik, werkelijk de enige plek waar je kunt zeggen: “Ik wil graag Hindemith doen als openingsconcert”, en waar je dan als antwoord krijgt: “Wil je dat combineren met iets gedurfds?” Ik dacht: ah, oké. Dit is geen Kansas meer.” Het openingsconcert met de werken van Hindemith zijn te horen op dit album, dat is opgenomen in het prachtige Weense Konzerthaus, bekend om de magnifieke akoestiek. Paul Hindemith is een componist die zelden een enorme passie losmaakt, maar als hij dat een keer wel doet, dan gaat dat gepaard met een groot enthousiasme. Zijn rol in de muziek van de 20e eeuw is hoe dan ook heel belangrijk, of het nu is als componist, altviolist of leraar. Hij speelde daarnaast een sleutelrol in het introduceren van muziekonderwijs in Turkije en gaf ook les in de Verenigde Staten. “Mensen kennen hem wellicht van zijn pedagogisch werk, op Yale bijvoorbeeld”, zegt Alsop, “maar men is minder bekend met zijn toewijding aan de jeugd, jongvolwassenen en minder bevoorrechte groepen in de samenleving.” Het is een aspect dat de uiterst sociaal betrokken dirigent duidelijk aanspreekt. “Ik denk dat hoe meer informatie je hebt over een componist, over wat hem of haar op dat moment bezighield en wat precies de inspiratie was voor een stuk, des te overtuigender je het kunt brengen”, voegt Alsop toe. “Onze taak is om de boodschapper van de componist te zijn.” Lees verder voor een bespreking van het album door Alsop zelf. Nusch-Nuschi Tänze “Ik zocht naar werk om het album mee op te vullen en mijn collega, orkestdirecteur Christoph Becher, suggereerde deze drie dansen. Ze leken me perfect omdat ze ook uit een korte opera komen, en opera verbindt het hele programma. Dus het leek allemaal te passen in de context, en het zijn gewoon hele mooie dansen, vol karakter.” Sancta Susanna, Op. 21 “Dit is een van de vroege korte opera's van Hindemith, van nog geen half uur lang. Hoewel het verhaal hier en daar afkeurende reacties kreeg tijdens de première − het is nog steeds redelijk controversieel − benader ik het zelf vanuit een wellicht wat meer feministische invalshoek. Toen we het speelden tijdens het concert in Wenen reageerde het publiek juist heel goed. Het stuk eindigt met de non Susanna die de lendendoek van een beeld van Christus afscheurt. In plaats van de vergiffenis van het klooster te accepteren, vraagt ze om ingemetseld te worden, precies zoals een jong meisje jaren eerder, ook voor blasfemie. Juist hierdoor krijgt ze kracht, waarvan ze niet eerder wist dat ze die had. Het is hele krachtige materie.” Symphony “Mathis der Maler” “Ik voerde dit stuk in het verleden regelmatig uit. Het was jarenlang een van mijn vaste stukken, omdat mijn leraar Leonard Bernstein het me liet horen op Tanglewood en hij het me heeft geleerd. Op de eerste pagina van mijn bladmuziek heeft Lenny iets persoonlijks geschreven voor mij over Mathis der Maler, dat was echt fijn. Hij vond het stuk geweldig en was een groot fan van zowel de symfonie, als van Hindemith als componist. De symfonie Mathis der Maler is interessant omdat Hindemith het werk componeerde terwijl hij de gelijknamige opera schreef. Natuurlijk is elk stuk dat een componist schrijft in zekere mate autobiografisch, dat is onvermijdelijk. Ik krijg altijd het gevoel dat Hindemith hier met zijn bestaansrecht als artiest aan het worstelen was. Mathis − Matthias Grünewald − was een schilder die in de 16e eeuw het altaarstuk van Isenheim maakte, en de drie panelen van dat altaarstuk vormen de drie delen van de symfonie. Hindemith maakte beide wereldoorlogen mee en zijn werk was onderworpen aan nauwgezette inspecties onder het naziregime. Het was dus een enorm traumatische tijd. Hoe hij daarmee omging, komt tot uiting in zoveel van zijn stukken.”