Stewart Copeland: Wild Concerto

Je kunt zeggen dat voormalig Police-drummer en filmcomponist Stewart Copeland nog nooit zo wild bezig is geweest als hier, in dit concert in 12 delen, met solisten afkomstig uit het dierenrijk. Puttend uit het uitgebreide geluidsarchief van de Britse natuuronderzoeker Martyn Stewart verzamelde Copeland vogelzang en dierengeluiden uit de hele wereld – van het gefluit van de witkeelgors tot het gelach van hyena's – en vermengde hij dit met de traditionele instrumenten van een 30-delig orkest, met Copeland zelf op percussie. “Als een echte ornitholoog dit zou horen zou die zeggen: 'Wat doet een Canadese boomklever zo dicht bij zijn aartsvijand, terwijl ze mooi samen zingen?'” zegt Copeland tegen Apple Music Classical. “Deze dieren zouden elkaar in het echt waarschijnlijk opeten.” Aan speelse humor geen gebrek in het jazzy werk van Copeland. Je hoort een grappig kikkerkoor samen met trompetterende olifanten. Waar een saxofoon in de ene track de keelklanken van een galapagoszeeleeuw voortbrengt, huilt hij in de volgende als een wolf. De verhaallijn is losjes geïnspireerd op de trek van de noordse stern, die ieder jaar migreert van hun broedplaats op de Noordpool naar Antarctica. Je voelt het haast afkoelen als de tropische 'Screaming Piha' (schreeuwpiha) uit het vijfde deel plaats maakt voor de ijskoude winden en de bibberende tremolo van strijkers in 'Penguins in the World of Antarctica'. Maar er is meer aan de hand dan het verhaal dat hier wordt verteld. Copeland is geïnteresseerd in de manier waarop we de geluiden verwerken die we horen. “Als een vogel zingt, zoals de witkeelgors, dan gaat dat van 'twiet, twiet, twiet', zegt hij. Er is articulatie; er zijn contouren; het gaat van hoog naar laag. Er is ook ritme, al is het geen consistent ritme waar je op zou kunnen dansen, maar die elementen neem je min of meer aan. Als je dan een fluit naast die gors zet, of een trombone naast die huilende wolf, dan verbindt je oor de atonaliteit van het dier met de tonaliteit van het muziekinstrument: je hersenen brengen ze samen. En daar draait het om op dit album, dat grappige foefje dat je brein doet met geluid en er melodie aan verbindt.” Martyn Stewart werkte meer dan 60 jaar aan de ontwikkeling van zijn geluidsarchief. Het bevat nu meer dan 30.000 uur materiaal van alleen al 3500 vogelsoorten. Hoe kon Copeland kiezen uit al die dieren voor zijn muziek? Hij legt uit: “Om te beginnen zijn er de achtergrondgeluiden”. Omgevingsgeluiden zoals een grote zwerm vogels die opstijgt, of het geluid van de wind, waarmee een sfeer wordt gecreëerd. Dan zijn er de ritmes – “in de redwood-wouden heb je een vogel die zingt van, 'woep, woep, woep'”. En ten slotte, zegt Copeland, zijn er “de diva's van het dierenrijk, zoals de mus of de wolf die een hoofdmelodie aanreiken die we in de muziek de bovenlijn noemen. Ik heb een methode waarin ik het allemaal opdeel in die drie categorieën.” Werken met gevonden geluiden is niet nieuw voor Copeland. Je hoort het geklak van biljartballen en getoeter van claxons in zijn filmmuziek voor Francis Ford Coppola’s Rumble Fish, en blaffende honden die in Oliver Stone’s Wall Street de bloeddorstige natuur van die wereld suggereren. En hoewel Copeland nog wat moet wennen aan orkestratie (“Ik staar me soms een beetje blind op al die rondjes vergeleken bij mensen die daar al hun hele leven aan gewend zijn”), komen de muzikale ideeën hem makkelijk aanwaaien. “Zodra ik mijn fantasie de vrije loop laat, en het creatieve proces op gang komt, begint de muziek”, zegt hij. “Ik weet niet waar het vandaan komt, het is er gewoon ineens, en daar ben ik heel dankbaar voor.”