Gaïa

Voor de release van Gaïa, een album met 17 nieuwe stukken over de relatie tussen de mens en de aarde, deed Gautier Capuçon onderzoek op grote hoogte. Begin 2025 klikte hij zijn ski's onder, bond een cello op zijn rug en reisde naar een besneeuwde bergkam op de Mont Blanc in de Franse Alpen. De cellist komt uit de nabijgelegen regio Savoie en heeft al eerder delen van de 4800 meter hoge berg beklommen. Maar dit keer was het anders. Ten eerste nam hij een filmploeg mee om zijn uitvoering van de openingstrack van het album vast te leggen: Max Richters Sequence for Gaïa. Maar hij kreeg ook van dichtbij zicht op de slinkende gletsjer Mer de Glace. “Ik ben geboren in Savoie dus ik heb altijd dicht bij de natuur gestaan, bij de bergen en het skiën”, vertelt hij aan Apple Music Classical. “Natuurlijk zijn we ons allemaal bewust van klimaatverandering en het smelten van de gletsjers.” Toch was het grote verschil in dikte van de sneeuwlaag sinds zijn laatste bezoek een schok. “Ik schrok me dood toen ik het verschil zag met vijf of zes jaar eerder. De verandering was enorm.” Capuçon riep Gaïa in het leven als hymne aan de bedreigde natuurlijke schoonheid van de planeet, en gaf de opdracht aan 16 artiesten uit de klassieke en elektronische muziekwereld, maar ook uit de jazz, soul-getinte pop en het post-minimalisme, om stukken te schrijven. De opnamesessies vonden plaats in Schloss Elmau, een kuuroord in Beieren gezegend met een uitstekende kamermuziekzaal. “Sommige stukken zijn stralend, vol glimlachen en geluk, en sommige voelen heel bezorgd”, zegt Capuçon. Hij voegt toe dat de titel verwijst naar de Griekse godin van de aarde. Richter, die prominent Vivaldi's Vier Jaargetijden opnieuw heeft vormgegeven, echoot hier Bachs cellosuites in zijn kinetische weergave van een wandeling door de Alpen. Bryce Dessner draagt twee boeiende stukken bij, geïnspireerd op de landschapsschilderijen van Edvard Munch: Towards the Forest en Towards the Light. “Ze zijn heel minimalistisch, maar heel vrij”, zei Capuçon. “Dit is niet echt improvisatie want ik speel wat Bryce heeft geschreven, maar het voelt wel als een improvisatie, en ik vind het heel goed aansluiten bij de natuur.” Naast Richter en Dessner wordt het “neoklassieke” genre vertegenwoordigd met stukken van de Italiaanse componisten Ludovico Einaudi (het prachtige Air) en Olivia Belli (het glinsterende Tāmār Mĕtûšelaḥ). J.B. Dunckel, de helft van het Franse elektronische duo Air, componeert zijn Wake voor Capuçons celloseptet Capucelli. “Het was een van de eerste keren dat [Dunckel] echt componeerde voor zo'n soort instrument en zo'n soort sfeer”, zegt Capuçon. “Ik kon duidelijk zien dat zijn ogen fonkelden; hij was net een kind toen hij de eerste keer luisterde naar wat we met zeven cello's aan het doen waren.” Andere componisten laten hun innerlijke natuurmens de vrije loop en kiezen voor natuurlijke fenomenen. Nico Muhly suggereert het spel van vloeistof in het rimpelende en deinende Side Piece voor cello en piano. Missy Mazzoli's The Usual Illusion roept op treffende wijze de luchtspiegeling genaamd Fata Morgana op. Armand Amar gebruikt het volle potentieel van Capucelli om in Boreas stormachtige Scandinavische landschappen uit te beelden en Of Wind and Rain van Quenton Blache ontvouwt zich in een gestage, kinetische maalstroom. In de werken die meer popgericht zijn treedt het natuurthema iets meer naar de achtergrond, maar deze bieden weer hun eigen plezier en genoegens. Neem het bruisende Forever Home van cellist-vocalist Ayanna Witter-Johnson, het vrolijke Life in Sunshine van Jasmine Barnes of Xavier Foleys Ambition, waarin Capuçon zich als bonafide bluesmuzikant laat horen. Het moeilijkst te classificeren is Toro Tsa Kwa van de Zuid-Afrikaanse cellist en zanger Abel Selaocoe, wiens vrije vocale mix van keelzang, klikken en boventonen van de ene groove naar de andere schiet. “Dit was best een uitdaging, omdat ik over alles heen moest spelen wat hij al met zijn stem had opgenomen, en het is een heel ritmisch stuk”, legt Capuçon uit. “Dus ik moest helemaal in zijn wereld duiken om me te voegen naar zijn tempo, zijn manier van spreken en zingen, wat ik zo inspirerend en mooi vond.” Het hoopvolle karakter van het stuk sluit aan bij de rode draad van het album. “Het is waar dat de meeste stukken heel erg gaan over het vieren van de schoonheid van de aarde en het geluk dat we hebben”, zegt Capuçon. “Maar ik denk ook dat het daarmee de aandacht van mensen trekt: Wat boffen we toch eigenlijk, we moeten dit behouden en er goed voor zorgen.”