Abel Selaocoe’s "Four Spirits" (Live)

Abel Selaocoe zou 'natuurkracht' aan zijn cv toe kunnen voegen. De charismatische Zuid-Afrikaanse cellist, zanger, componist en improvisator verdient die titel zeker voor de verpletterende uitvoering van zijn fysiek veeleisende, spiritueel geladen celloconcert Four Spirits, dat het licht zag in de Queen Elizabeth Hall in Londen. Hij werd briljant bijgestaan door het Aurora Orchestra, waarvan de leden speelden en zongen alsof hun leven ervan afhing. Dit geheel werd nog eens verrijkt door geïnspireerde interventies van de Oostenrijkse percussionist Bernhard Schimpelsberger. Een live opgenomen, bruisend artistieke happening die van het podium naar een publiek stroomde dat bereid was om in de finale van het werk als koor te fungeren en muziek te maken op de Selaocoe-manier: ongeremd, allesomvattend, oprecht. “Four Spirits is een combinatie van de dingen die ik heb geleerd, van mijn cultuur en andere invloeden,” vertelt Abel Selaocoe aan Apple Music Classical. Die invloeden, van liederen van de Zuid-Afrikaanse Apostolische kerk tot muziek van barokcomponisten, vormden de basis van de cellist zijn debuutalbum, Where is Home, en de opvolger Hymns of Bantu. Zijn celloconcert omvat dit alles en meer. Het werk is geëvolueerd sinds de première in 2022, met een schitterende orkestratie van Benjamin Woodgates en uitgebreide improvisaties die putten uit de diepe bron van Selaocoe's culturele verwijzingen. “In Four Spirits vier ik een aantal pijlers van Afrikaanse idealen: de waarde die we hechten aan verbondenheid, maar ook hoe we in staat zijn om zeer moderne ruimtes te navigeren met behulp van voorouderlijke wijsheid.” Het concert, voegt hij eraan toe, is vloeiend van vorm. “Er zijn geen onderbrekingen tussen de delen; het gaat gewoon door en door en door naar verschillende werelden. Ik wilde het publiek uitdagen om erbij te blijven en erin te geloven, zelfs als ze zich afvroegen waar de improvisatie naartoe ging. Je kunt niet voorzien wat de volgende klanken zullen zijn, maar onderga het gewoon en laat je raken door de invloed ervan.” Onvoorspelbaarheid is een belangrijk element in Four Spirits. Het eerste deel, 'MaSebego', roept de tijdloze wereld van traditionele genezing op en de wijsheid die nodig is om deze te beoefenen. “Thuis [in Sebokeng, Zuid-Afrika] hadden we een traditionele genezer genaamd MaSebego,” herinnert Selaocoe zich. “Ze kon je vertellen hoe je Afrikaanse idealen in een moderne wereld kon gebruiken. Het was logisch dat sommige van deze dingen, zoals manieren om met conflicten om te gaan, niet werden gezien als iets van vroeger, maar als onderdeel van een levende traditie.” Het tweede deel, 'Bana', viert de nieuwsgierigheid van kinderen en hun verkenning van de wereld om hen heen. “Het is nogal bizar en vol improvisatie in het begin. Ik denk dat dat misschien ook een manier is voor mensen om hun eigen stem te vinden: door te improviseren en speels te zijn.” Four Spirits stelt buitengewone eisen aan de solist, niet in de laatste plaats vanwege het langdurige, onafgebroken spel en de zangtechnieken. Bijvoorbeeld keelzang, wat de indruk wekt van een stem te komen die zijn eigen harmonieën genereert, en bovennatuurlijk hoge en lage geluiden produceert. “De stem staat rechtstreeks in verbinding met de verbeelding,” merkt Selaocoe op. “Als je je een geluid voorstelt, kan het er gewoon uitkomen. Terwijl als je je iets voorstelt op de cello, dan moet je bepalen hoe je vingers daarnaartoe gaan, wat soms moeilijk kan zijn. Hoe meer ik dat deed in Four Spirits, hoe meer ik ervan genoot.” Geloof en zijn naaste verwanten, hoop en vertrouwen, vinden hun uitdrukking in 'Tshepo'. Het deel opent met een dialoog voor cello en percussie, gevolgd door een schitterend vocaal duet tussen Selaocoe en Schimpelsberger. "Ik wilde 'Tshepo' baseren op één ritme en de kracht van herhaling en gebed kanaliseren. Een deel van die invloed komt van wat we in Zuid-Afrika Postola noemen.” Een extatische zevenkwarts groove, overgenomen door de volledige band, vangt de extatische geest van de Postola-aanbidding. “Het orkest speelt een heel donker stuk,” zegt Selaocoe. “Het ontwikkelt zich en wordt groter en groter, totdat het op zichzelf instort.” Gereduceerd tot spookachtige fragmenten van gezang, gaat 'Tshepo' over in het geruststellende optimisme van 'Simunye' (Wij zijn één). Het eerste deel van de finale, 'Uthando' (Liefde), vloeit naadloos over in 'Malibongwe', een oud Zuid-Afrikaans loflied. “Het gaat over één zijn met je gemeenschap en begrijpen dat zingen een bevestiging is dat je deel uitmaakt van een volk. Dus dat drukt een gevoel van verbondenheid uit met onze gemeenschappen, iets wat we allemaal verdienen, als een mensenrecht. En we eindigen met zingen in dit deel, uitvoerders en publiek. Het is heel bijzonder. Ik besloot 'Malibongwe' in de structuur van het concert te verwerken. Voor ons betekent het: laten we dankbaar zijn. Het kan naar veel dingen verwijzen: laten we dankbaar zijn voor de wereld, laten we dankbaar zijn voor iedereen om ons heen.” Abel Selaocoe bedankt de gemeenschap die hij heeft opgebouwd met het Aurora Orchestra, de dirigent Nicholas Collon en Bernhard Schimpelsberger. “Voor mij is denk ik het allerbelangrijkste aan de klassieke musici met wie ik werk hun nieuwsgierigheid, en hun houding ten opzichte van een andere cultuur. Hun openheid in deze uitvoering maakte me zo blij. Het is zeldzaam. Het zou geweldig zijn om dit vaker te zien.”