Strijkkwartet in Es‑majeur

De kwartetten van Haydn bevatten vaker wel dan niet de nodige humor. Met name Strijkkwartet nr. 30 (ook bekend als Strijkkwartet nr. 2 in Es majeur binnen opus 33, ‘Russische kwartetten’) staat bekend om muzikale spitsvondigheden en verwierf daardoor de bijnaam ‘Der Scherz’ (‘De grap’). Het openingsdeel komt joviaal over door de speelse dialogen tussen de instrumenten. Het deel ‘Scherzo’ bootst een onstuimige boerendans na, met een heerlijke imitatie van een knarsende viool in het trio, inclusief beschonken klinkende glissando’s. Het langzame deel begint met een duet voor viool en cello, wat ongebruikelijk is. De klaaglijke melodie wordt regelmatig onderbroken door snijdende akkoorden, die wijzen op onenigheid. Maar elke hint naar conflict wordt weggespoeld door de euforische sfeer van het slot. De grap van de bijnaam duikt tegen het einde op: Haydn verleidt luisteraars meerdere keren tot de gedachte dat het stuk over is, maar dan komt er plots een hervatting.