Where is Home / Hae ke Kae

Thuis kan een gebouw zijn, een bepaalde locatie, een veilige haven of een gemoedstoestand. Alle betekenissen van het woord echoën door het sensationele debuutalbum van Abel Selaocoe: Where is Home. Het album bevat energieke improvisaties ter ere van Afrika, familie en vrienden, evenals bedwelmende vertolkingen van muziek van Johann Sebastian Bach en Giovanni Benedetti Platti. Ook put de cellist en vocalist inspiratie uit de rijke Zuid-Afrikaanse cultuur, waarbij hij uiteenlopende zaken omhelst, van de evangelische hymnes van de Apostolic Church tot de tijdloze liederen van verre voorouders. Selaocoe (spreek uit: se-lau-tsjai) beschikt over buitengewone vaardigheden als improvisator en klassieke muzikant. Daarnaast is hij behept met een groot empathisch vermogen, waardoor wat hij te zeggen heeft over het leven en muziek het horen waard is. Where is Home weerspiegelt de vreugde en nederigheid van Selaocoe, die, lang voordat zijn talent op school werd beloond met het aanbod om een instrument te lenen, thuis al leerde hoe hij een cello moest bespelen door met zijn vingers op een bezemstok te oefenen. Zijn muzikale opvoeding bestond uit zingen in de kerk en improviseren met zijn broer, een fagottist. Het ontbrak hem wellicht aan westerse materialen, maar hij beschikte over een overvloed aan geestdrift, liefde en gemeenschapszin. “Zuid-Afrika is een omgeving waarin moeilijkheden en wanhoop bestaan”, zegt hij. “Maar tegelijk is het een land vol hoop. Ik woon nu in het Verenigde Koninkrijk en voel een andere mentaliteit. In Zuid-Afrika is armoede een groot probleem, maar dat betekent nog niet het einde van de wereld. Er is daar een soort automatisch optimisme. Dat bracht me op deze gedachte: waar je ook bent, hoe het ook met je gaat, in welke situatie je ook zit, wat is aldoor je thuis? Ik denk dat thuis datgene is wat je kracht geeft, wat je voedt en ook uitdaagt. Thuis is een plek waar je kunt groeien.” Op Where is Home, ‘Hae ke Kae’ in het Zuid-Sotho (een van de elf officiële talen van Zuid-Afrika), wordt het spontane gezang dat Selaocoe als kind leerde vermengd met de vloeiende manier van improviseren die hij ontwikkelde als student aan de Royal Northern College of Music in Manchester. “Ik begon aan die studie vanuit een sterke Afrikaanse cultuur”, herinnert hij zich. “Ik was een adolescent en leerde hoe ik moest aarden in de wereld van klassieke muziek, die zo zeker van zichzelf was. Ik moest daarbinnen mijn identiteit vinden. Ik zat met allerlei vragen: wie ben ik, hoe hou je een gemeenschap bij elkaar, hoe moet ik me gedragen, bij welk deel van de gemeenschap hoor ik? Die vragen werden beantwoord door iets wat ik een voorouderlijk geheugen noem. Dat ik ver weg was van huis gaf me de energie die me motiveerde om te onderzoeken wie ik ben. Ik ontdekte toen dat er een thuis is, maar dat er nog een ander thuis is, dat er overal een thuis is.” Lees verder en laat je door Abel Selaocoe door alle stukken van Where is Home gidsen.” Ibuyile I’Africa / Africa is Back “Als je wil begrijpen wie we zijn en wat we willen bereiken, dan moet je kijken naar hoe informatie van generatie op generatie wordt overgedragen. De hymne Ibuyile I’Africa was een prachtige manier om de overwinning op apartheid mede te delen. Het drukt ook de hoop uit die jongeren hebben over hun nieuwe Afrika. Voor een jonge artiest is het prachtig om daarvoor verantwoordelijk te zijn. Ik zie Ibuyile I’Africa als een kans om opnieuw te interpreteren hoe ik het nieuwe Afrika zie. Afrika is terug, maar wel in een hele andere context. Aan ons is het gevoel overgedragen dat we op de schouders staan van de giganten die voor ons vochten. Mensen zoals aartsbisschop Desmond Tutu, Nelson Mandela, Chris Hani en Steve Biko. Zij gaven ons de vrijheid om nu deze hoop uit te drukken.” Zawose (for Hukwe Zawose) “Dit is een eerbetoon aan de traditionele muzikant Hukwe Zawose en zijn geboorteland Tanzania. Dat land verschafte een schuilplaats aan Zuid-Afrikanen die vluchtten voor de apartheid. Het gaat over positieve veerkracht. Dat is voor een mens een schitterende en ongelooflijke eigenschap om te hebben. Zonder die veerkracht blijft er alleen lijden over. Het brengt het besef met zich mee hoe de wereld momenteel in elkaar zit, maar ook de hoop dat verandering mogelijk is. De stad Morogoro werd een thuis waar mensen kwamen om vrij te zijn en zichzelf te zijn. Ze kwamen daar om te plannen hoe ze een overheid konden omverwerpen die zich geheel tegen hen keerde. Dat was zo genereus van de Tanzanianen. Dit stuk heeft mede tot doel om Zuid-Afrikanen eraan te herinneren om liefde te tonen voor andere Afrikanen die van huis en haard verdreven zijn.” Cello Sonata No. 7 in D Major (Giovanni Benedetti Platti) “Toen ik opgroeide was ik geobsedeerd door Pablo Casals, Yo-Yo Ma en andere ongelooflijke cellisten. Het uitvoeren van klassieke muziek zie ik als het lezen van een heilig boek. Je kijkt naar de partituur en je respecteert de tekst, maar probeert het werk ook vanuit je persoonlijke perspectief zo goed mogelijk te interpreteren. Elke interpretatie klinkt anders. Dat is er zo mooi aan. Binnen de klassieke muziek is er nog steeds dat element van improvisatie. Dat is met name in de barok zo. Die muziek geeft je de vrijheid om open te zijn. Je leert de regels, maar je leert ook om binnen en buiten die regels jezelf te zijn. Platti’s Cellosonate nr. 7 bevat die vrijheid. Dat spoorde me aan om mijn Zuid-Afrikaanse manier van improviseren op de vier delen toe te passen.” Qhawe / Hero “Dit stuk is opgedragen aan een neef die zoveel levendigheid aan onze familie schonk, en zoveel wijsheid en begrip over wat kinderen te bieden hebben. Daar gaat dit stuk over. Kinderen brengen de boodschappen van onze voorouders over, dat is de rol die ze spelen in een gemeenschap. In onze traditie zien we van alle familieleden kinderen als degenen die het dichtst bij onze voorouders staan. Op diverse manieren spreken ze een spirituele taal, waarvan ze zich soms zelf niet bewust zijn. Wij als volwassenen moeten nauwgezet luisteren, zodat we kunnen ontcijferen wat de betekenis is van de manier waarop kinderen de wereld zien. Het is belangrijk om hun geest een kans te geven.” Hlokomela / Take care “‘Hlokomela’ betekent in het Zuid-Sotho ‘pas op’. Maar het betekent ook ‘pas op anderen’. In het Zuid-Sotho is er een gezegde over dieren die samenkomen om uit dezelfde bron te drinken, zonder dat ze bang zijn dat ze aangevallen of opgejaagd worden door andere dieren die daar drinken. Ik hou van zulke momenten, als er een wapenstilstand is en we begrijpen wat het betekent om water nodig te hebben, om mensenrechten nodig te hebben. Als we begrijpen dat het belangrijk is om voor elkaar te zorgen.” Lerato / Love “Terwijl Ibuyile I’Africa gaat over een nieuw thuis vinden bij onze voorouders en onze heldhaftigheid, gaat Lerato over liefde. Het gaat erover dat je een thuis vindt in een universaliteit die ras, kleur en klasse overstijgt. Het omvat alle onderdelen waaruit we bestaan. Het stuk gaat ook over het vinden van je eigen versie van God. Het gaat niet over religieus zijn, maar eerder over speuren naar iets wat groter is dan jezelf, of het nou om andere personen gaat of de natuur. Dat zie ik als een menselijk instinct. Ik geloof dat hoe groter je bewondering is voor alles om je heen, hoe meer je groeit en hoe groter je voldoening is.” Seipone / Mirror “We worstelen in ons leven vaak met perspectief, met hoe de wereld ons ziet en hoe we onszelf zien. Een ‘Seipone’, een spiegel, gebruik je vaak als je alleen bent. Misschien bereid je je voor op de dag of om uit te gaan. Alleen jij en de spiegel zijn er. Als je in de spiegel zou kijken en jezelf de boodschappen vertelt die je moet horen om een voldaan leven te leiden, wat zou je dan zeggen? Dit stuk gaat erover dat je jezelf toe moet staan om speels te zijn, om te improviseren en je ware zelf te zijn. Om je littekens te zien en die te verzorgen. Om jezelf diepgaander te begrijpen.” Cello Suite No. 3 in C Major, BWV 1009: IV. Sarabande “Mijn familie leeft in een klein huis met slechts vijf kamers. Toen ik cello speelde kon iedereen dat horen, of het ze nou wel of niet beviel! Mijn ouders stonden het toe dat mijn spel het huis doordrong, en dat ik klassieke muziek en cello meenam naar hun intens Afrikaanse cultuur. Als ik werk van Bach speelde zong mijn moeder tegenmelodieën die klonken als Zuid-Afrikaanse hymnes. In die tijd dacht ik: nee, dat is nonsens, zo hoort het niet, dat mag niet van de regels! Maar na vele jaren van reflectie, begon ik te begrijpen dat haar gezang onderdeel was van wat ik waardeerde aan Bach. En dat mijn reis door culturen dit toelaat.” Ka Bohaleng / On the Sharp Side “De titel verwijst naar een gezegde in Zuid-Sotho: ‘Een vrouw houdt het mes vast aan de scherpe kant’, oftewel het lemmet. Dat betekent volgens mij dat vrouwen fungeren als lijm die families bijeen houden. Ze spelen de rol van held. Als je de kracht van een vrouw wil begrijpen, dan moet je kijken naar de band tussen een moeder en een kind. We zien vaak mannen als degenen met kracht, maar vrouwen beschikken over een ander soort kracht. Het is belangrijk om beide soorten te leren kennen.” Ancestral Affirmations “Als ik thuis ben met mijn familie neem ik onze gesprekken op, want die zijn dierbaar voor me. Ze zeggen zulke scherpe dingen als ze niet weten dat ik het opneem. Ik kreeg toestemming om een opname te gebruiken in Ancestral Affirmations. Elke keer dat we het huis verlaten bidden mijn ouders tot onze voorvaderen en God om het pad te effenen, en om ons te helpen met het begrijpen van alle dingen die in ons leven op ons afkomen. Mijn vader gaf ons die zegening op de dag dat we terug zouden keren naar het Verenigd Koninkrijk. Ik gebruikte het om dit stuk en het album af te sluiten.”