The New Four Seasons - Vivaldi Recomposed

In 2014 werd Recomposed by Max Richter: Vivaldi, The Four Seasons uitgebracht door Deutsche Grammophon. Het werk. dat indrukwekkend spel bevat van violist Daniel Hope en het Konzerthaus Kammerorchester Berlin, is een nieuwe interpretatie van een van de geliefdste meesterwerken uit de klassieke muziek: De vier jaargetijden van Vivaldi, een set van vier vioolconcerten uit 1725. Richters album was een masterclass in conservatie en revolutie, en het veroverde terecht de wereld van de klassieke muziek. Acht jaar later besloot Richter om zijn versie van De vier jaargetijden opnieuw op te nemen (en wederom uit te brengen op Deutsche Grammophon). Solist Elena Urioste en het Chineke! Orchestra bespelen authentieke instrumenten uit die tijd met darmsnaren. “Het was eigenlijk logisch”, vertelt Richter aan Apple Music. “Periode-instrumenten hebben een zekere wendbaarheid en lichtheid. Ze kunnen snelle, dynamische veranderingen aan en gedetailleerder articuleren. Ja, het geluid is kleiner, maar op een bepaalde manier is het een menselijker geluid. Het is meer als kamermuziek, intiemer.” De digitale geluiden die Richter verwerkte in de versie uit 2014 om de bassen meer gewicht te geven, zijn nu vervangen door de meer gruizige sound van oude synthesizers, waaronder een van de allereerste: de iconische en zeldzame Minimoog uit de jaren 70. “Ik had een zoektocht op internet georganiseerd en we hebben er een gevonden”, zegt Richter over zijn jacht op het gewilde instrument. De vraag blijft echter: waarom zou je Vivaldi in een nieuw jasje steken? “Zoals voor heel veel mensen was De vier jaargetijden de eerste klassieke muziek die ik als kind hoorde”, zegt Richter. “Ik werd verliefd op de mooie melodieën, het drama, het verhaal, de ideeën; alles. Maar als volwassene raakte ik er geïrriteerd door, omdat je het telkens maar weer hoorde in jingles en reclames. Voor mij was Recomposed een poging om mijn liefde en verwondering van weleer terug te krijgen.” Lees verder voor een bespreking van The New Four Seasons – Vivaldi Recomposed door Richter zelf. Lente “Het hele stuk begint met een soort van ouverture, ‘Lente 0’ zet de toon waarna ‘Lente 1’ begint met de vogelgeluiden van Vivaldi. Maar we leven in de 21e eeuw en we hebben veel verschillende vogelgeluiden in muziek gehoord, of het nou aan het begin is van Stravinsky’s Le Sacre du printemps of de pianomuziek van Messiaen. In plaats van twee of drie vogels, zoals bij Vivaldi, hebben we een zwerm van acht vogels. Daaronder ligt langzame, aanhoudende muziek die niets te maken lijkt te hebben met Vivaldi. Maar op een bepaalde manier heeft dat het wel: het heeft qua compositie te maken met die periode. De langzame beweging is geconstrueerd rond een frase van vier maten van Vivaldi, die ik opnieuw heb geharmoniseerd, gestructureerd en gecontextualiseerd. En dan heb je het snelle slotdeel, dat uit slechts zeven Vivaldi-noten bestaat. Dat is iets wat in het origineel zit, maar ik dacht: dat is een mooi pareltje. Dus heb ik er nieuw materiaal omheen geschreven en de rest van het deel genegeerd.” Zomer “Het begin en slot van ‘Zomer’ zijn patroongebaseerde stukken, waarvan ik de meest dansbare stukken van Recomposed heb gemaakt. Ze hanteren Vivaldi's uitgangspunt om muziek te maken van patronen en dat maakt het heel interessant. In plaats van dat het eerste deel bestaat uit een snel stuk van zestiende noten, een pauze en dan nog een snel stuk van zestiende noten zoals bij Vivaldi, heb ik er een perpetuum mobile van gemaakt. Ik heb het voortstuwende aspect van Vivaldi’s originele werk opgeschroefd. In het langzame deel van ‘Zomer’ heb ik enkele fragmenten van Vivaldi genomen en een grotere structuur gemaakt door die te isoleren, herhalen en opnieuw te contextualiseren. Het laatste deel heeft, net het eerste, die drijvende, dansbare energie.” Herfst “Met ‘Herfst’ heb ik een paar boobytraps in Vivaldi's materiaal geplaatst. Het bevat heel rechtlijnig, pulserend materiaal voor het ensemble, maar dat heb ik ontwricht. In plaats van dat de maat vier tellen heeft, zijn het er zeven en vijf en drie. Het is vertrouwd, maar ook weer niet. Het is een frivool spelletje met ons geheugen. Daardoor vraag je je af wat er net is gebeurd, wat ik heel leuk vind. Het is vermakelijk en het is leuk om het te spelen. Ik heb niets gedaan met het langzame stuk, behalve dat het continuo wordt uitgevoerd. Ik wilde dat het stabiele achtste noten waren. Het is een soort verwijzing naar ‘Because’ op Abbey Road van The Beatles, gezien de begeleiding door de achtste noten op de clavinet. De pulserende texturen van het laatste deel zijn opgebouwd uit een maat van de viool in het originele stuk van Vivaldi.” Winter “Het eerste deel van ‘Winter’ is behoorlijk trouw aan het origineel, behalve dat ik de maat zeven tellen laat duren. Dat geeft het een zekere instabiele dwangmatigheid, wat ik heel aangenaam vind. De onbegeleide viool wordt heel snel bespeeld, dat is een soort Jimi Hendrix-momentje. Het is heel amusant. In het langzame deel heb ik Vivaldi's melodie gebruikt en de begeleiding vervangen door een ijzige harmonische resonantie, wat heel mooi klinkt op de darmsnaren. Ik verwachtte niet dat het zo goed zou werken. Het laatste deel van ‘Winter’ is gebouwd rond twee maten van zestiende noten op de viool. Verder zit er geen materiaal van Vivaldi in, het zijn gewoon veel pulserende, neergaande lijnen. De viool gaat de hele tijd omhoog en het orkest omlaag, dus je krijgt het gevoel dat alles uitdijt en groter wordt.”