Schubert: Ländler

Ook het werk van de grootste componisten heeft soms een duwtje in de rug nodig. Toen pianist Alfred Brendel in het midden van de 20e eeuw de bagatellen van Beethoven onder de aandacht bracht, werden ze uit de vergetelheid ontrukt en weer regelmatig op het podium en in studio’s uitgevoerd. Datzelfde kan nu gebeuren met de Ländler (een Oostenrijkse volksdans) van Schubert, dankzij de door Pierre-Laurent Aimard aangelegde verzameling van 45 van de kleine muzikale wonderen. “Wat me trof is dat Schubert in deze stukken net zo diep, teder en fris uit de hoek komt als in zijn beste en langste composities”, vertelt de Franse pianist aan Apple Music Classical. “Er is geen spoor van banaliteit. Het zijn ware schatten.” De Ländler was een volksdans in driekwartsmaat die populair was op het Duitse platteland. Schubert, die slechts 31 jaar werd, schreef circa 450 Ländler voor onbegeleide piano. Dit rurale zusje van de wals kreeg ook namen als Duitse dans, Ecossaise, Dreher, Steirischer, Schleuniger, Almerischer en Landlerischer. Enkele Ländler waren uitgewerkte stukken van enkele minuten, andere bestaan uit slechts enkele maten en duren nog geen dertig seconden. Het lijdt geen twijfel dat Schubert veel van zijn Ländler schreef voor besloten bijeenkomsten, bijvoorbeeld om zichzelf te vermaken, of voor anderen om thuis uit te voeren. Aimard voelde zich tijdens de pandemie aangetrokken tot dit element van de Ländler. “Tijdens de pandemie hadden we geen podium”, zegt hij. “Er was geen publiek leven. Er was geen zucht naar applaus. Voor mij staan deze stukken voor een terugkeer naar intimiteit, naar artistieke intimiteit. Daar hield ik altijd al van, maar in die periode kwam dat centraal te staan.” Ondanks hun bondigheid bevatten de Ländler enkele van Schuberts meest expressieve en vindingrijke muziek. Dat schuilt in bijvoorbeeld de ambigue harmonieën en de speelse afwisseling tussen majeur en mineur. Veel stukken, met name 12 Ländler, inspireerden Brahms, Mahler en Schumann. Diens Carnaval zou volgens Aimard anders niet hebben bestaan.