Reformation: Keyboard works by William Byrd, Orlando Gibbons, John Bull & Jan Pieterszoon Sweelinck

Als je Bach op een moderne piano kan spelen, waarom dan niet Engelse (en Nederlandse) klaviermuziek uit de 16e en 17e eeuw? De gaillardes, fantasieën, pavanes en preludes van Byrd, Gibbons, Bull, Sweelinck en andere componisten werden destijds gecomponeerd voor orgels of virginalen, maar dit innemende album laat horen dat ze profiteren van de helderheid en het bereik van de moderne piano. “De piano heeft een grote resonantie en groot scala aan sonoriteiten, met een haast vocale kwaliteit”, legt Mishka Rushdie Momen uit aan Apple Music Classical. “Dat past mooi in de lijn van de vocale traditie waaruit ook deze muziek voortkomt.” Reformation krijgt hier een prominente plek, vernoemd naar de tumultueuze religieuze periode in het Engeland van de 16e eeuw waarin veel van deze muziek werd gecomponeerd. Het spel van Mishka Rushdie Momen ademt een voorliefde voor en vertrouwdheid met de vroege articulatie en ornamenten, gecombineerd met een heldere toets, precies spel en ingetogen expressie zonder de originele ziel van elk werk tekort te doen. “Ik wilde trouw blijven aan de emotionele aard”, vertelt Rushdie Momen. “Dus voor enkele van die intieme dansen heb ik de zachte pedaal vaak gebruikt en probeerde ik het kleurenpalet intiem te houden.” Rushdie Momen geeft evenwichtig vorm aan het introspectieve, complexe Fantazia of Foure Parts, waarbij ze het stuk voorziet van een dramatische spanningsboog. “Dit is een van mijn favoriete werken van Gibbons”, zegt ze. “De verwevenheid van het contrapunt is zo bijzonder, en in zekere zin is het zo'n naar binnen gericht werk. Het begint met een enkele lijn die vervolgens uitbloeit. Het is mooi en het ontvouwt zich naadloos. Ik heb het gevoel dat hij de luisteraar bij de hand neemt en door het werk begeleidt.” Het album begint met vier werken van William Byrd, een van de drie erkende meesters van koormuziek naast Tallis en Gibbons. Voor Rushdie Momen is Byrd “de vaderfiguur van de vier componisten op het album”, te horen op ‘Pavana Lachrymae’, zijn arrangement van John Dowlands populaire Flow, my tears'. “Byrd legt de lyriek van het lied van Dowland vast. En tegelijkertijd laat hij ook zien wat er zo magisch is aan het klavier: het vermogen om deze mooie figuratie te maken en tegelijkertijd die mooie harmonieën te hebben. Ik denk dat dit het perfecte inleidende werk is voor mensen die minder vertrouwd zijn met dit repertoire.” Wat ongebreidelde virtuoze, bruisende energie betreft, werd John Bull echter amper geëvenaard. Zijn variaties op de ballad ‘Walsingham’, geciteerd in Shakespeares Hamlet, zijn volgens Rushdie Momen “zeer uitbundig en weerspiegelen Bulls kwaliteiten als virtuoos. En ik denk dat mensen vaak vergeten dat ook dat bij klaviermuziek uit de renaissance hoort, omdat velen er vaak misschien niet zo van bewust zijn dat deze muziek spannend, opwindend en extravert kan zijn.” Verstopt tussen het Engelse repertoire vinden we een werk van de hedendaagse Nederlandse componist Sweelinck, dat de nauwe banden tussen Nederland en Engeland symboliseert. Chromatische Fantasie is volledig geconstrueerd op stijgende en dalende toonladders van zes noten en daarmee typerend voor Sweelinck. “Ik was erg jaloers toen ik naar vrienden van mij luisterde die Sweelinck oefenden”, zegt Rushdie Momen. “Op de een of andere manier realiseerde ik me toen niet dat dit muziek was die voor mij toegankelijk was.” Er bestaat weinig twijfel over dat Reformation het begin markeert van de avonturen van Rushdie Momen in de Engelse renaissancemuziek, een wereld die nog steeds relatief onbekend is bij het moderne publiek. Momen speculeert waarom dat zo is: “Mensen denken misschien dat omdat deze componisten in zulke roerige tijden leefden, de muziek ook onrustig is. Maar deze muziek is zo opgewekt, zo open en zo transcendent. We kunnen misschien meer moeite doen om mensen die kant te laten zien.”