Bach: The 6 Partitas

“Toen ik een jongetje was, werd ik verliefd op J.S. Bach”, herinnert Francesco Tristano zich. "De polyfonie, de groove en al die barokke dansen maakten dat mijn lichaam bijna net zo bewoog als wanneer ik naar popmuziek luisterde.” Het gevolg was dat de toen zevenjarige pianist erop stond dat hij alleen Bach en zijn eigen composities zou spelen, met uitsluiting van alle andere muziek. “Mijn leraar zei: 'Dat is heel lief en schattig, maar je kent 95 procent van het pianorepertoire niet. Er is Debussy, er is Mozart, er is nog een hele hoop meer.” Tristano heeft sindsdien in zijn glansrijke muziekcarrière een breed repertoire opgebouwd, van juweeltjes uit het Tudortijdperk tot Prokofiev, Ravel, John Cage en zijn eigen caleidoscopische, door barok beïnvloede pianostukken. Maar het is Bachs kolossale aantrekkingskracht die hem telkens weer terugbrengt naar de studio, bijvoorbeeld voor een sprankelende uitvoering van de Goldberg Variaties in 2010 en, in 2023, meeslepende originele vertolkingen van de klavecimbelconcerten. "Bach is alles wat je nodig hebt", zegt Tristano. “Een soort dagelijks brood. Het is heel moeilijk voor mij om 's morgens niet als eerste Bach te gaan spelen.” The Six Partitas is het eerste album in Tristano's geplande project om alle solo-klavecimbel- en orgelmuziek van Bach op zijn eigen label intothefuture op te nemen, (een project dat werd afgetrapt met een soft launch van de English Suites in Japan in 2023). Als deze uitgave een voorproefje is, dan belooft de voltooide set een van de meest opwindende te worden die ooit werd opgenomen. Van de sierlijke opening 'Prelude' van Partita nr. 1 tot de hoekige, bijna modernistische 'Gigue' van nr. 6 articuleert Tristano elke noot met glinsterende precisie, waarbij zijn natuurlijk gevoel voor frasering en muzikale vorm goed naar voren komt. Elk deel heeft een duidelijk gedefinieerd karakter, maar door de helderheid van het spel (“Ik gebruik het sustainpedaal niet - ik vind dat alleen maar in de weg zitten”, onthult Tristano) worden we direct met onze neus op de innerlijke werking van Bachs muziek gedrukt. De partita's, gecomponeerd rond 1725-1731, waren de eerste gepubliceerde werken van Bach. Ze vormden het eerste deel van zijn Clavier-Übung (toetsenofeningen), gericht op ervaren amateurmuzikanten om hun technische en muzikale vaardigheden te verbeteren. “De zes Partita's zijn duidelijk pedagogisch, omdat er een duidelijke ontwikkeling in zit van de eerste tot de zesde”, zegt Tristano. “Neem bijvoorbeeld de sarabandes. De eerste sarabande, in Bes-majeur, is klassiek – in barokke stijl met accenten op de tweede maat, zoals de dans oorspronkelijk bedoeld was. Tegen de tijd dat je bij de zesde partita komt is de sarabande erg onduidelijk geworden, heel abstract. Het is alsof hij zijn eigen kijk op de sarabande ontwikkelt. Ze worden steeds complexer naarmate de tijd vordert.” De partitas, voegt Tristano eraan toe, zijn zo gevarieerd en verschillend als Bachs muziek maar kan zijn. “Nr. 2 heeft de meest verbazingwekkende ritmes - de 'rondeaux' en de 'capriccio' stuiteren en swingen. Dat is ontzettend leuk om op de piano te spelen. De zesde partita is een reis op zich, heel intens en rijk aan emoties. Tegen de tijd dat je bij het laatste deel komt heb je vrijwel alle staten van de menselijke gesteldheid meegemaakt. De vijfde is het minst gespeeld, en was de favoriet van Glenn Gould. Ik kan zien waarom. Er zijn in de muziek van Bach niet veel werken die lijken op de vijfde, er zitten een paar ritmische stukken en humoristische momenten in.” Misschien, mijmert hij, had Bachs wil om de partita's te publiceren net zoveel te maken met het veiligstellen van zijn muziek voor toekomstige generaties als met het helpen van de musici van zijn tijd. “Bach wilde misschien zijn eigen muziek naar de toekomst projecteren. Muziek drukken was een relatief nieuwe technologie, en hij wilde daar deel van uitmaken. Bach was zeer up-to-date in de technologieën van zijn tijd: de drukpers en de orgelbouw – de meest complexe vorm van instrumentenproductie in het baroktijdperk.” Het is precies dit idee dat tot de naam 'intothefuture' leidde: met behulp van de nieuwste technologie de werken van Bach bewaren voor het nageslacht. Voor dit album gebruikte Tristano een prototype van een Yamaha CFX vleugel. “Het is waarschijnlijk de beste piano die ik ooit in mijn leven heb bespeeld”, zegt hij, “met een bijzonder helder en rijk hoog register. Een en al substantie”. Met hulp van Christoph Frommen, een van de meest precieze en veeleisende geluidstechnici, krijgt Tristano's opname een opruiende vitaliteit die iets van de ruwe korreligheid van een klavecimbel of klavechord behoudt. Tristano is verrukt over de resultaten: “Ik ben echt blij hoe het klinkt, moet ik zeggen.” In het albumboekje Tristano's inleiding, waarin hij zijn liefde voor Bach en zijn enthousiasme voor dit opnameproces beschrijft, wordt verrijkt met een reeks abstracte foto's. Albumboekjes zijn beschikbaar in de nieuwste versie van Apple Music Classical, en te downloaden als onderdeel van je Apple Music-abonnement. Om boekjes te openen, tik je op het boek-icoontje bovenaan het scherm.