Wagner: Der Ring des Nibelungen (Live)

"Ik wil het niet groter laten klinken dan het is", vertelt Fabio Luisi aan Apple Music Classical. "Maar de Ring dirigeren is een spirituele ervaring die je echt verandert als mens." De Italiaanse muzikant, chef-dirigent van het Dallas Symphony Orchestra, wilde die ervaring delen met zijn Texaanse collega‘s en hielp mee de nodige fondsen bijeen te krijgen om het project mogelijk te maken. Hun uitvoering van Wagners monumentale Der Ring des Nibelungen, live opgenomen tijdens concerten in het akoestisch befaamde Morton H. Meyerson Symphony Center in het centrum van Dallas, wordt gekenmerkt door dramatische intensiteit, een magnifieke uitvoering en een topcast van zangers. De release vormt een belangrijke mijlpaal in de catalogus van Ring-opnames. "Dit was voor iedereen een once-in-a-lifetime project – voor het orkest, voor de muzikanten, voor de gemeenschap en voor het publiek", zegt Luisi. "En als je het doet, moet je het ook goed doen." Fabio Luisi vond zijn weg naar Wagner via de symfonieën van Anton Bruckner. Hoewel hij in het begin van zijn carrière als zangcoach met zangers aan Wagners muziek had gewerkt, begon hij diens werk pas echt grondig te bestuderen toen hij in 1995 dirigent werd van het Tonkünstler Orkest in Wenen. "Ik begon daar Bruckner te dirigeren", herinnert hij zich. "Toen besefte ik dat je, als je Bruckner goed wilt dirigeren, je ook Wagner moet bestuderen." Dus nam hij Wagners Der fliegende Holländer en Lohengrin in het operahuis, en delen van Tannhäuser en Parsifal onderhanden. Zijn echte openbaring kwam echter tijdens zijn periode als chef-dirigent van de Dresden Staatskapelle en de Semperoper in de jaren 2000. "Dat was het moment waarop ik echt een Wagneriaan werd", herinnert Luisi zich. "In Dresden kreeg ik mijn eerste complete Ring aangeboden. Ik moest die op zeer korte termijn overnemen. In drie weken tijd moest ik alle vier de opera‘s dirigeren, terwijl ik ze nog nooit eerder had gedaan. Het was een enorme uitdaging die me totaal in zijn greep hield. Het was mijn eerste kennismaking met de Ring en een heel belangrijke. Ik zeg altijd dat deze ervaring mijn leven heeft veranderd." Op welke manier? "Het veranderde mij als mens, als muzikant en als dirigent", antwoordt hij. "Ik dacht: deze ervaring met de Ring heeft mij zoveel gebracht in mijn leven. Ik wil mijn muzikanten in Dallas dezelfde kans geven. Misschien gaan ze het wel haten, want sommige mensen haten Wagner, dat weten we. Maar het feit dat je aan zo‘n project meewerkt, zal er op de een of andere manier voor zorgen dat het je bijblijft." Toen Luisi in 2019 als beoogd dirigent in Dallas aantrad, was hij vastbesloten dat opera in concertvorm deel moest uitmaken van het arsenaal van het orkest. Hij begon met Richard Strauss‘ Salome en voegde sindsdien onder meer Tsjaikovski‘s Eugene Onegin, fragmenten uit Lehárs The Merry Widow en Puccini‘s Madama Butterfly toe aan het repertoire. De vier opera‘s van de Ring werden semi-geënsceneerd uitgevoerd en bekroond met een reeks van de complete cyclus in oktober 2024. "Het maakt niet uit of we het hebben over muziek, literatuur of zelfs beeldende kunst. Deze grote kunstvormen zijn een spiegel voor ons, waarin we onszelf kunnen zien. En de Ring is waarschijnlijk de grootste spiegel van allemaal. Het is spannend omdat je op deze reis mensen zult ontmoeten die je kent. Ieder van ons kent wel iemand zoals Wotan, met zijn honger naar macht, en iemand zoals Siegfried, die puur en moedig is. Zulke mensen bestaan, ze zijn onder ons. Er zijn niet zoveel opera’s zoals deze. Maar de Ring is wel degelijk het theater van het leven." De Dallas Ring is de eerste volledige opname van een Amerikaanse orkestuitvoering in concertvorm. De versies van de Metropolitan Opera in New York en Seattle Opera zijn ontstaan uit geënsceneerde producties. Luis stelde zelf een cast samen met ervaren Wagnervertolkers zoals Lise Lindstrom, Mark Delavan, Stephen Milling en Christopher Ventris. De Zweedse tenor Daniel Johansson maakt een opvallend debuut in de rol van Siegfried, terwijl Sara Jakubiak minstens evenveel indruk maakt in haar eerste volledige vertolking van Sieglinde. "Natuurlijk wil ik met de besten werken", zegt Fabio Luisi. "Maar ik wil ook samenwerken met artiesten die ik ken en met wie ik een band kan opbouwen, die begrijpen wat ik bedoel en bereid zijn de uitdaging aan te gaan en risico‘s te nemen. Ik houd niet zo van het woord, maar ik heb mijn eigen 'visie' op de Ring. En ik moet alle bouwstenen samenbrengen. Veel van die bouwstenen komen van wat de zangers mij geven tijdens de repetities en uitvoeringen. Dit is heel belangrijk. Maar uiteindelijk ben ik degene die alles moet samenbrengen. Ik kan niet zomaar doen wat de zangers willen, ik moet ze in mijn concept meenemen. Daarom moet ik de artiesten met wie ik werk goed kennen. Zo is de casting van de Ring in Dallas tot stand gekomen."