Symfonie nr. 4 in Es‑majeur

Bruckner gaf Symfonie nr. 4 de bijnaam ‘Romantische’. En hoewel al zijn symfonieën producten zijn van de 19e-eeuwse romantiek, bevat vooral Symfonie nr. 4 de kracht om beelden op te roepen, met name van de weidse bossen en rivieren van Opper-Oostenrijk. De opening, met een solo van een hoog spelende hoorn die wordt begeleid door zachtjes glinsterende strijkinstrumenten, is een van de meest magische passages in het symfonische repertoire. Het tweede deel is als een langzame en droomachtige optocht door mysterieuze bosgebieden vol vogelgeluiden. ‘Scherzo’ is prikkelende jachtmuziek en bevat een zachtmoediger en ruraal ‘Trio’. Maar er schuilt meer in Bruckners muziek, iets wat niet samenhangt met de geest van die tijd. Namelijk een diepgevoelde mystiek, die middeleeuws aandoet in zijn onderliggende kalme zelfverzekerdheid. Bruckner speelt met verhoudingen zoals middeleeuwse architecten dat deden bij kathedralen. Al ging dat niet vanzelf. Zoals gebruikelijk maakte Bruckner diverse grondige aanpassingen, voordat hij in 1880 de definitieve versie schreef (die tegenwoordig vooral wordt uitgevoerd). Het slot onderstreept het meesterschap van Bruckner, die geleidelijk naar de climax toewerkt. Hier ligt de kiem voor de volledige beheersing van de vorm die Bruckner toonde in latere symfonieën.