Beethoven for Three: Symphonies Nos. 2 and 5

Het lijkt op het eerste gezicht ongebruikelijk om Symfonie nr. 2 en Symfonie nr. 5 van Ludwig van Beethoven op te nemen in een arrangement voor pianotrio. Zelfs als dat trio bestaat uit grootheden: violist Leonidas Kavakos, cellist Yo-Yo Ma en pianist Emanuel Ax. Deze werken werden tenslotte in de originele versie gearrangeerd voor de enorme kracht van een volledig symfonieorkest. Toch is het niet heel vreemd om de symfonieën te benaderen als kamermuziek. “Zodra een symfonie was geschreven, werden er diverse transcripties gemaakt voor verschillende instrumenten”, vertelt Yo-Yo Ma aan Apple Music. “In de tijd van Beethoven zou juist de orkestrale versie een ongebruikelijke uitvoering zijn. De gebruikelijke uitvoering zou een versie voor twee pianisten zijn geweest, of in een arrangement voor trio of kwartet. Dus feitelijk gezien was deze kamerversie vermoedelijk de standaard, en niet de versies die we tegenwoordig gewend zijn.” Voor deze opname gebruikte het trio een bestaand arrangement van Symfonie nr. 2 door Beethovens pupil Ferdinand Ries. Maar voor Symfonie nr. 5 verzochten ze de Britse componist Colin Matthews om een geheel nieuw arrangement te schrijven. Matthews, zo legt Ax uit, putte inspiratie uit het arrangement voor onbegeleide piano van Beethovens Symfonie nr. 5 door Franz Liszt. “Ik kon makkelijk aanduiden bij welke delen hij dat had gedaan, want dat zijn de delen die ik niet kon spelen!”, lacht hij. “Beethoven gebruikte het orkest vermoedelijk op een opmerkelijkere manier dan welke componist dan ook, maar Colin slaagde erin om het allemaal op een wonderlijke manier te vangen.” Symfonie nr. 5 heeft een buitengewone energie en revolutionaire geestdrift. Je zou kunnen verwachten dat het met slechts drie muzikanten lastig is om zo'n stuk te vertolken. “Ik kon niet wachten om de intensiteit en revolutionaire geest te verkennen. Ik kreeg nooit het gevoel dat we het afschaalden”, zegt Kavakos. “Eigenlijk moet ik veel meer spelen dan wanneer ik als violist deel uitmaak van een orkest. Het materiaal wordt verdeeld over slechts drie mensen. We moeten dus zo ongeveer alle geweldige melodieën spelen die in het werk zitten.” Ax is het daarmee eens en suggereert dat de arrangementen voor trio nog meer muzikale details naar de oppervlakte brengen. “Een van de dingen die ik zo geweldig vind aan dat we dit met zijn drieën doen, is dat we een enorme lading energie moeten opwekken”, legt hij uit. “Dat vergt een hoop fysieke inspanning! Maar het resultaat is vermoedelijk meer helderheid en percussieve kracht dan je uit een hele strijkerssectie zou kunnen halen.” Ma, Ax en Kavakos laten het hier niet bij. Terwijl het album werd uitgebracht, waren ze al een ander werk aan het repeteren, namelijk een arrangement door pianist Shai Wosner van Beethovens Symfonie nr. 6, ook bekend als Pastorale. Dat werk is ook nu nog uiterst relevant. “We leven in het tijdperk van klimaatverandering”, zegt Ma. “Het wordt zowel ontroerend als vreugdevol om een muziekwerk te spelen waarin Beethoven honderden jaren geleden zijn verbondenheid met de natuur vierde, en het uitdrukte in buitengewone muziek.”