Secret Love Letters

Lisa Batiashvili omarmt het thema geheime liefde op haar toepasselijk getitelde album Secret Love Letters. “Het grootste geheim wat ik als kind had was verbonden met de diepste en krachtigste menselijke emotie: liefde”, vertelt de Georgische violist aan Apple Music. “Op de kleuterschool werd ik verliefd op een jongen van vier en kreeg ik vlinders in mijn buik als ik naar hem keek. Ik durfde het niemand te vertellen, zelfs mijn moeder niet. Ik was bang dat ze mijn sterke gevoelens af zou wijzen, omdat ik nog zo jong was.” Ze richtte zich op haar instrument als vertrouweling, om zo haar intiemste gevoelens te kunnen uiten. Batiashvili stort de luisteraar niet meteen in deze potentieel turbulente wereld van onderdrukt verlangen, maar begint heel voorzichtig met Vioolsonate in A mineur van César Franck. Het sublieme, uit vier delen bestaand werk, geschreven als huwelijkscadeau voor de Belgische vioolvirtuoos Eugène Ysaÿe, klinkt beheerst en emotioneel ongebonden. Giorgi Gigashvili, die in 2021 een studiebeurs van de Lisa Batiashvili Foundation won, begeleidt Batiashvili. Na deze sonate volgt Vioolconcert nr. 1 van Poolse componist Karol Szymanowski. Dit beladen stuk, zegt Batiashvili, drukt de geheime gevoelens van de componist voor een andere man uit. De compositie, waarvoor Szymanowski technisch advies vroeg aan violist Paweł Kochański, legt zijn emoties bloot, soms tot een ondraaglijk niveau. Batiashvili omschrijft het als volgt: “Het is een dans tussen erotiek en mededogen, tussen een droomwereld en de harde realiteit.” Dan is er ook Poème, nog een stuk voor viool en orkest door Ernest Chausson, dat perfect past bij Batiashvili’s zoektocht naar het onzegbare “in al zijn nuances in liefde en schoonheid”. Beau soir is een kort maar ontroerend werk voor viool en piano, die wordt bespeeld door dirigent Yannick Nézet-Séguin. Deze vier stukken omvatten Batiashvili’s thema van geheime liefde. Elk werk is op zijn eigen manier dromerig, reflecterend, getergd en bevlogen. Lees verder, want Batiashvili bespreekt de stukken allemaal nog iets diepgaander. Violin Sonata in A Major “Dit is de eerste keer dat ik heb gespeeld met Giorgi [Gigashvili], hoewel ik hem al twee jaar ken, omdat hij één van de eerste studenten is van mijn stichting. Hij is een gevarieerd muzikant en speelt niet alleen klassieke muziek, maar kan ook pop en jazz zingen. Bij een groot talent zoals hij, waarbij het verlangen naar muziek zo groot is, voel ik dat zijn diversiteit hem heeft geleerd om ontzettend spontaan te zijn. Door met hem te spelen kon ik de sonate als een open boek bekijken. Dat kan gebeuren als je een muzikant ontmoet. Je speelt een stuk dat je goed kent, maar ineens wordt het een nieuw stuk. We zaten geheel op dezelfde golflengte.” Violin Concerto No. 1 “Ik speelde deze muziek voor het eerst in 2018 met het Gustav Mahler Youth Orchestra, en ik viel er als een blok voor. Ik kreeg een ongelooflijk gevoel als ik het speelde. De sensualiteit en extreem interessante klankkleuren en emoties waren nieuw voor mij. Toen ik hoorde dat Szymanowski het werk had opgedragen aan zijn vriend Paweł Kochański, die de cadens schreef, realiseerde ik me dat er zoveel passie en verborgen liefde in zit. De muziek is een explosie van gevoelens. Er zijn bijvoorbeeld momenten dat de viool erg hoog gaat op de E-snaar. Het lijkt op een uiterst sensuele zangstem tegen de achtergrond van een immens orkestraal tapijt aan geluid. En dan, ergens in het midden maar ook tegen het einde, is er een habanera. Het is liefde en dansen ineen! We moeten de liefde vieren, vooral in deze barre tijden, en muziek is de taal waarmee dat kan.” Poème “Hoewel het geen virtuoos stuk is, is Poème toch lastig om met een orkest te spelen. Het barst uit zijn voegen van de kleuren en emoties, maar solist en orkest moeten altijd samen zijn. Zoals Szymanowski had ook Chausson hulp van een violist, Eugène Ysaÿe, bij het componeren. Deze violisten waren superbelangrijk voor beide componisten. Ze hielpen hen in te zien wat muzikaal haalbaar was en wat beter klonk. Ik geloof niet dat je een stuk kunt schrijven voor een solist als je geen expert raadpleegt die je inzicht geef in het instrument waarvoor je schrijft. Als je een stuk speelt dat overduidelijk opgedragen is aan of gecomponeerd met een solist in gedachte, en als die er ook aan heeft bijgedragen, dan is het een totaal andere ervaring voor de uitvoerende muzikant.” Beau soir “Beau soir is een erg intiem stuk en een ander facet van het albumthema onverklaarbare en onuitgesproken liefde. Ik wilde diverse stukken van Debussy opnemen met Yannick, maar uiteindelijk werd het alleen deze. Gelukkig is het een prachtig stuk. Debussy is één van mijn favoriete componisten. Hij geeft je ontzettend veel vrijheid in expressie, hoewel met erg nauwkeurige aanwijzingen in de partituur. Ik heb eerder met Yannick gespeeld en opgenomen. Hij is één van de grootste dirigenten van onze tijd die, net als onder meer Simon Rattle en Daniel Barenboim, alles hoort terwijl hij het hele plaatje blijft zien. Hij geeft enorm veel inzicht in zelfs het kortste stukje muziek.”