Chopin: Piano Sonata No. 2, Op. 35 "Funeral March" - Beethoven: Piano Sonata No. 29, Op. 106 "Hammerklavier"

Op het eerste gezicht lijken Pianosonate nr. 2 van Chopin en Pianosonate nr. 29 (‘Hammerklavier’) van Beethoven niet bij elkaar te passen. “We beschouwen Beethoven en Chopin meestal als twee componisten die ver van elkaar af staan. En in de verbeelding van het publiek komen ze ook niet erg overeen”, vertelt Beatrice Rana aan Apple Music Classical. Maar eigenlijk hebben de twee giganten uit de pianowereld behoorlijk wat met elkaar gemeen, beginnend bij hun tonaliteiten: bes-mineur en bes-majeur. Beide sonates zijn baanbrekend en tonen de componisten op hun kwetsbaarst in het derde gedeelte. Volgens Rana is de 'Dodenmars' een van de aangrijpendste stukken die Chopin ooit heeft geschreven en is het derde deel van Beethoven als een reis door zijn innerlijke wereld. De laatste delen zijn simpelweg revolutionair. Beethoven baande zich een weg met een onvoorstelbare, verlengde fuga. Het vierde deel van Chopin is eveneens ongebruikelijk. De parallelle delen voor beide handen, het voortdurende pianissimo en vervolgens de schok van het slotakkoord zijn “absoluut ongelooflijk”, vindt Rana. Beethoven componeerde zijn sonate in 1818. Het is zijn langste en technisch meest complexe sonate. Het werk opent met kolossale akkoorden die bijna als een orkest aanvoelen. In de 10 minuten durende reis worden deze nauwelijks minder. “Het is een zeer uitdagend stuk en ik vind het geweldig dat het uitdagende gevoel met het publiek wordt gedeeld. Het is een veeleisend stuk om naar te luisteren. Alleen al begrijpen wat er in het vierde deel gebeurt, is een uitdaging.” Rana is een zeldzame pianist, met een bijna grenzeloze technische bekwaamheid en een diep doordringende ziel. Zo’n muzikant zie je niet vaak. Het zegt dan ook veel dat ze werd overgehaald om 'Hammerklavier' op te nemen vanwege het diepgaande tweede deel en niet vanwege de extreme veeleisendheid ervan. Het 18 minuten durende 'Adagio Sostenuto' bevat volgens Rana een van de mooiste melodieën ooit. Deze is volgens haar ongebruikelijk puur en delicaat voor Beethoven, die niet vaak als een melodicus wordt beschouwd. “Beethovens melodieën zijn altijd een voorbereiding op een interval, toonladder of herhaling. Als ik aan melodieën denk, dan denk ik eerder aan Chopin dan aan Beethoven. Maar hier gebeurt er iets magisch. De melodie ontwikkelt zich naarmate het deel vordert. En hoe vaker deze melodie terugkomt, hoe krachtiger, maar tegelijk ook introverter die wordt. Ik vind dat Beethovens oeuvre niet veel soortgelijke composities bevat”, zegt Rana. Hoewel andere pianisten het langzame gedeelte van Chopins sonate vaak benaderen met een zekere zwaarmoedigheid, geeft Rana er een etherische, bijna spirituele draai aan. “De volgende anekdote uit Chopins leven heeft me altijd geïnspireerd. Hij was in Mallorca en kwakkelde met zijn gezondheid. Hij bracht wat van zijn muziek ten gehore, keek op een gegeven moment op en zag een processie met priesters voor zijn piano lopen. Hij had uiteraard door dat hij hallucineerde, maar stond op en rende van zijn piano weg. Voor mij is dat detail, dat hallucinerende en wereldvreemde gevoel, hier erg belangrijk.” In de sonate die Chopin in 1839 voltooide, voert autobiografie de boventoon. Je voelt dat het gaat over een man die in het reine komt met zijn sterfelijkheid, net zoals Beethoven zijn doofheid verwerkt in de 'Hammerklavier'. “Chopin is storytelling van de eerste tot de laatste noot. Er is maar één kans om naar het werk te luisteren. Je kunt niet terug. En in die zin is het net zoals het leven. Het is echt een weerspiegeling van Chopins leven op dat moment.”