Carlo Gesualdo

Don Carlo Gesualdo (1566-1613) leefde een spraakmakend bestaan in Zuid-Italië. De componist had zijn bekendheid meer te danken aan zijn beruchte privéleven dan aan zijn revolutionaire muziek. In 1590 vermoordde hij zijn overspelige echtgenoot en haar geliefde. Hij trok zich geleidelijk terug uit de samenleving en ging gebukt onder zwaarmoedigheid en depressies. Gesualdo, die werd geboren in een tijdperk waarin edellieden zelden een beroep in de muziek verkozen, bleek een rare snuiter. Hij was zowel prins van Venosa als een serieus componist en virtuoos bespeler van de basluit en andere instrumenten. Het oeuvre van de Italiaan – bijna uitsluitend stukken voor vocalen – is tijdens zijn leven vrijwel compleet in druk verschenen. De componist publiceerde zes boeken met madrigalen (tussen 1594 en 1611) en drie bundels met religieuze werken (1603-1611). Zijn persoonlijke verhaal past bij de extreme muziek die hij componeerde. Gesualdo had een obsessief verlangen om elk krachtig woord, beeld en sentiment in de teksten zwaar overdreven tot uiting te brengen. Dit heeft geleid tot gefragmenteerde, grillige en bovenal zeer chromatische madrigalen. De chromatiek in zijn sacrale stukken is minder vergaand. Gesualdo toonde weinig interesse in de opkomende barokstijl. De composities van de excentriekeling waren altijd gewaagd en zijn latere madrigalen gepassioneerd, maar ook erg dramatisch. Tegelijkertijd was zijn vernuftige werk beeldschoon en zijn tijd ver vooruit. Vooral zijn zesde madrigalenboek, dat hij twee jaar voor zijn dood schreef, wordt gezien als een meesterwerk. Igor Stravinsky was de eerste van vele moderne componisten die werden geïnspireerd door Gesualdo.