Nikolaus Harnoncourt

Nikolaus Harnoncourt, in 1929 te Berlijn geboren als afstammeling van het huis Habsburg en de Hugenoten, was een pionier van de authentieke uitvoeringspraktijk. Hij was een van de eerste voorvechters daarvan die met historische instrumenten het reguliere symfonische en operarepertoire uitvoerde. In 1953, toen hij nog een cellist was bij het Wiener Philharmoniker, richtte hij Concentus Musicus Wien (CMW) op om barokmuziek te vertolken op instrumenten uit die periode. Het ensemble debuteerde op plaat met muziek van Henry Purcell en richtte zich aanvankelijk op 16e-eeuwse muziek. In de jaren 70 en 80 van de 20e eeuw ondernamen Harnoncourt en CMW met Gustav Leonhardt het project om alle cantates en grootschalige koorwerken van Johann Sebastian Bach op te nemen. Tegelijk bouwde hij als gastdirigent een sterke band op met het Koninklijk Concertgebouworkest, Wiener Philharmoniker en Chamber Orchestra of Europe, waarmee hij een historisch bewuste blik op moderne instrumenten deelde. Hij breidde zijn repertoire uit met werk van Beethoven en componisten uit de latere 19e eeuw, waaronder Brahms en Bruckner. Tegelijk verkende hij vergeten muziek, zoals Haydns opera’s, en omarmde hij het lichtere werk van Jacques Offenbach en de Weense familie Strauss. Zijn muzikale visie berustte op eigenzinnigheid, een kritische blik op tradities en een dikwijls originele aanpak van ritme. Zijn album Gershwin: Porgy & Bess uit 2009 swingt op een manier die alleen hij kon bewerkstelligen. In december 2015 ging Harnoncourt met pensioen, drie maanden voor zijn dood.