Brahms: Piano Concertos & Solo Piano, Opp. 116–119

“Christian Thielemann en ik zitten in muzikaal opzicht op één lijn”, vertelt Igor Levit aan Apple Music Classical over zijn album met Brahms' pianoconcerten en solowerken. “We vertrouwen elkaar blindelings. We spreken er eigenlijk vooraf niet over, we gaan gewoon van start. Elke keer verrast het me dat we als het ware samen ademen. We denken op dezelfde manier over deze stukken. we fantaseren erover.” Het is voor een muzikant niet vanzelfsprekend om iemand tegen te komen met een geest die hetzelfde werkt. Sommigen zoeken hun hele leven naar de perfecte handlanger. En zodra ze die vinden, blijven ze elkaar trouw. Het lijdt daarom geen twijfel dat de omvang van dit project aangeeft dat ze maximaal willen profiteren van de samenwerking. Thielemann en Levit zullen hebben gedacht: carpe diem, pluk de dag. Zodra hun agenda's het toelieten, namen ze samen muziek op. “Als het goed voelt, als je echt iets wilt en als je de juiste intenties hebt, dan zou het erg dom zijn om niet je kans te grijpen”, zegt Levit. “Laten we dat geweldige nummer van Eminem citeren: 'Lose yourself'. Als je maar één kans hebt, moet je die dan laten gaan? Nee. Je pakt die kans.” Brahms' gepassioneerde Pianoconcert nr.1, dat in januari 1859 met bescheiden succes in première ging en een eerbetoon was aan Robert en Clara Schumann, vereist een hecht team. Het is een enorm werk van bijna 50 minuten. De symfonische aard van het werk stelt de pianist voor de uitdaging om het hoofd boven water te houden. Het openingsdeel van 22 minuten lijkt soms wel een overlevingsstrijd. Maar hier is het een gelijkwaardige strijd: Thielemann peurt overrompelend spel uit de Wiener Philharmoniker en waakt ervoor om Levit onder te laten sneeuwen. Levit stipt de moeilijkheden van het werk aan. “Het is emotioneel veeleisend. De duisternis, de lengte, de intensiteit, de muzikale taal, de tonaliteit van het hele stuk. Het knijpt je leeg.” Ondanks deze observaties, laat Levit het deel 'Adagio' ongeëvenaard stralen. Het is een van de verrukkelijkste momenten in het oeuvre van Brahms. Het serieuze slotdeel is een combinatie van lichtheid, romantiek en explosieve energie. Met name in dit deel komt de delicate balans van orkest en piano naar voren. Pianoconcert nr. 2, twintig jaar na Pianoconcert nr.1 geschreven. heeft veel weg van een paradox. Het is nog langer en technisch uitdagender. Toch is de muziek genereus en warm, wat al blijkt in de ontwapenend zachtmoedige openingsmaten. Brahms' piano reageert op de eenzame hoorn, als op een uitroep vanaf een bergtop. Het tweede deel is gepassioneerd en rapsodisch: orkest en piano buitelen over elkaar heen. Het derde deel biedt een onverwachte zonnestraal, terwijl onbegeleide cello de spotlights steelt van de piano. Het slotdeel is wellicht een virtuoze tour de force, maar het karakter heeft raakvlakken met de gratie van Mendelssohn. “Het is ongelooflijk lastig”, zegt Levit. “Er zijn zoveel complexe momenten, met dubbele noten en octaven. Het is krankzinnig moeilijk. Maar toch denk ik elke keer dat het stuk eindigt: laten we het nogmaals doen. Het is zo lonend. Het is alsof je omgaat met de prachtigste persoon die je je maar kan inbeelden.” Na Pianoconcert nr. 2 volgen de laatste werken voor onbegeleide piano van Brahms. Die zijn kort en compact, waardoor de reflectievere en persoonlijkere kant van Brahms wordt belicht. De intermezzo's zijn prachtig en emotioneel complex. “Ik wilde deze stukken al jaren spelen”, zegt Levit. “Maar ik vond dat ik nog niet beschikte over de kwaliteiten die nodig zijn om ze te vertolken. Het emotionele geduld, de reikwijdte. Het kostte me vele jaren voordat ik dacht: nu ben ik zover, laten we het gewoon doen.”